80 lat Przęsocina. Historia miejscowości, którą tworzyli pionierzy z Syberii, Kazachstanu i Besarabii

Gracjan Broda

gbroda@dziennikpolicki.pl

Korzenie sięgające XIII wieku

Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 1286 roku. Wieś została zniszczona podczas wojny trzydziestoletniej, a następnie odbudowana w 1782 roku pod nazwą Heckelwerk. W XIX wieku miejscowość rozwijała się dynamicznie. W 1806 roku liczyła już 301 mieszkańców i otrzymała nazwę Neudorf.

Jednym z najstarszych zabytków Przęsocina jest kościół, którego budowę ukończono w 1493 roku. Wieża świątyni została dobudowana niemal trzy stulecia później – w 1782 roku.

Na początku XX wieku wieś przeżywała okres intensywnego rozwoju. Powstały m.in. młyn, piekarnia, rzeźnia oraz warsztat kowalski. Mieszkańcy mogli korzystać również z dwóch sal widowiskowych – jednej przy dzisiejszej ulicy Szczecińskiej, drugiej przy ulicy Centralnej.

Wojna oszczędziła miejscowość

W przeciwieństwie do wielu okolicznych miejscowości Przęsocin nie został poważnie zniszczony podczas działań wojennych w latach 1939–1945. Wyzwolenie nastąpiło 27 kwietnia 1945 roku.

Po wojnie miejscowość nosiła nazwę Nowa Wieś. To właśnie tutaj zaczęli przybywać polscy osadnicy, którzy mieli stworzyć nową społeczność na terenach przyłączonych do Polski.

Pionierzy przyjechali w maju 1946 roku

Za symboliczny początek polskiego Przęsocina uznaje się maj 1946 roku. Pod koniec maja 1946 roku do Nowej Wsi, dzisiejszego Przęsocina, dotarli pierwsi polscy osadnicy. Byli to ludzie, którzy wcześniej doświadczyli deportacji na Syberię i do Kazachstanu, mieszkańcy Besarabii, a także przymusowi robotnicy wracający z Niemiec oraz osadnicy wojskowi.

Transporty repatriantów składały się nawet z 33 wagonów i przewoziły około 500 osób. Przybysze docierali m.in. na stacje kolejowe w Niebuszewie i Żelechowie, skąd kierowano ich do nowego miejsca zamieszkania.

27 maja 1946 roku Państwowy Urząd Repatriacyjny skierował transport osadników do Nowej Wsi. Ta data jest dziś uznawana za początek polskiego osadnictwa w Przęsocinie.

Pierwsi mieszkańcy tworzyli lokalną społeczność

Powojenni osadnicy budowali życie praktycznie od podstaw. Przęsocin znajdował się wówczas w granicach Gminy Tanowo i podlegał administracji tworzących się po wojnie struktur powiatowych.

Wśród pierwszych wydarzeń odnotowanych w kronikach znalazły się narodziny dzieci, śluby, chrzty i tworzenie lokalnych instytucji. Pierwszy ślub odbył się 14 września 1946 roku, a młodą parą byli Andrzej Pliszka i Agnieszka Zińczuk. Pierwsze dziecko – Marianna Pliszka – urodziło się 7 września 1946 roku. Pierwszym ochrzczonym mieszkańcem został Aleksander Zińczuk, natomiast pierwszy odnotowany zgon miał miejsce 24 września 1946 roku.

Powstawały również podstawowe instytucje społeczne. Organizowano szkołę, tworzono administrację oraz struktury samorządowe. Pierwszą kierowniczką szkoły podstawowej była Maria Borkowska, a następnie funkcję tę pełniła Janina Rozkrut.

Pierwszym sołtysem został Rudolf Słonina. W kolejnych latach funkcję tę sprawowali Jan Trojanowski, Stanisław Czujko, Grzegorz Cieplak i Jan Niedźwiecki. Od wielu lat lokalnej społeczności przewodzi Zofia Hlek, która odegrała znaczącą rolę w rozwoju sołectwa.

Powstawały szkoła, przedszkole i pierwsze organizacje społeczne

Pierwsze lata po wojnie były okresem intensywnej odbudowy lokalnej społeczności. W Przęsocinie działało już przedszkole mieszczące się przy ul. Polnej 5, którego kierowniczką była pani Paszkowska.

W 1947 roku mieszkańcy założyli Koło Związku Samopomocy Chłopskiej, skupiające 21 rolników z Nowej Wsi. Na jego czele stanął Mieczysław Gwóźdź. Organizacja wspierała rozwój lokalnego rolnictwa, a mieszkańcy mogli korzystać m.in. ze sklepu rolno-spożywczego, punktu skupu mleka i żywca oraz warsztatu kowalskiego prowadzonego przez Kazimierza Brodę.

Ważnym wydarzeniem było również utworzenie Ochotniczej Straży Pożarnej. Wśród jej założycieli znaleźli się Aleksander Janiszyn, Aleksander Teniuch, Andrzej Pepryk, Andrzej Byra, Marian Kliszewski i Piotr Niedźwiecki. OSP stała się jedną z pierwszych organizacji społecznych integrujących mieszkańców powojennego Przęsocina.

Mieszkańcy wspólnie budowali przyszłość

W latach 50. w miejscowości działała sekcja sportowa „Służba Polsce”. Jej członkowie mieli do dyspozycji sprzęt strzelecki, wyposażenie do szermierki oraz sprzęt do gry w siatkówkę.

W 1956 roku powołano Spółdzielnię Produkcyjną, której przewodniczącym został Stanisław Janczak. Z czasem działalność spółdzielni zakończyła się z powodu problemów ekonomicznych i braku rąk do pracy.

Dwa lata później utworzono Kółko Rolnicze Przęsocin, które odegrało ważną rolę w modernizacji miejscowego rolnictwa. Organizacja dysponowała m.in. czterema ciągnikami z osprzętem oraz dwiema młocarniami, co jak na tamte czasy stanowiło znaczące wsparcie dla lokalnych gospodarstw.

Jednym z najważniejszych przedsięwzięć mieszkańców była budowa nowej szkoły. W 1961 roku, dzięki wspólnej pracy i zaangażowaniu lokalnej społeczności, powstała Szkoła Tysiąclecia przy ul. Szkolnej. Inwestycja stała się symbolem rozwoju miejscowości i troski mieszkańców o edukację kolejnych pokoleń.

Historia, którą warto pamiętać

Losy Przęsocina są przykładem historii wielu miejscowości Pomorza Zachodniego. Po wojnie spotkali się tutaj ludzie pochodzący z różnych stron dawnej Rzeczypospolitej i Europy, których połączyła konieczność rozpoczęcia życia od nowa.

Dziś, 80 lat po przybyciu pierwszych osadników, mieszkańcy mogą wspominać trud pionierów, dzięki którym Przęsocin stał się miejscem, jakie znamy obecnie. To właśnie ich praca, determinacja i zaangażowanie stworzyły fundament współczesnej miejscowości.

Udostępnij Artykuł