Czy przy powołaniach do rad nadzorczych gminnych spółek doszło do nieprawidłowości?
Powoływanie członków rad nadzorczych spółek komunalnych nie jest wyłącznie decyzją personalną. W przypadku spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego obowiązują konkretne wymagania ustawowe, a ich niespełnienie może prowadzić do zakwestionowania prawidłowości powołania członka rady nadzorczej oraz rodzić odpowiedzialność prawną osób dokonujących powołania, jeżeli zostaną spełnione przesłanki wynikające z obowiązujących przepisów.
Gracjan Broda
gbroda@dziennikpolicki.plW ostatnim czasie w przestrzeni publicznej pojawiły się pytania dotyczące prawidłowości powołania niektórych osób do rad nadzorczych gminnych spółek – Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej oraz Zakładu Wodociągów i Kanalizacji.
Nie każdy może zostać członkiem rady nadzorczej
Podstawowym aktem regulującym funkcjonowanie spółek komunalnych jest ustawa o gospodarce komunalnej. To właśnie jej art. 10a odsyła do wymogów określonych w art. 19 ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym, które muszą spełniać kandydaci do rad nadzorczych.
Ustawa przewiduje kilka równorzędnych sposobów spełnienia wymagań kwalifikacyjnych, m.in. poprzez posiadanie określonych uprawnień zawodowych, stopni naukowych, ukończenie odpowiednich studiów MBA lub wcześniejsze zdanie egzaminu dla kandydatów do rad nadzorczych.
Co jeśli wymogi nie zostały spełnione?
Jeżeli osoba powołana do rady nadzorczej nie spełnia ustawowych wymagań, pojawiają się poważne wątpliwości co do zgodności takiego powołania z obowiązującymi przepisami.
W praktyce to może skutkować potrzebą usunięcia nieprawidłowości, w tym odwołania członka rady nadzorczej, możliwość zakwestionowania prawidłowości składu rady, ryzyko podważania części podejmowanych uchwał w określonych przypadkach, czy odpowiedzialność osób wykonujących prawa właścicielskie wobec spółki.
Nie oznacza to jednak automatycznie nieważności wszystkich uchwał rady nadzorczej. W praktyce może natomiast prowadzić do sporów prawnych dotyczących skuteczności powołania oraz odpowiedzialności za naruszenie przepisów.
Czy burmistrz ponosi odpowiedzialność?
Burmistrz wykonujący prawa właścicielskie wobec spółek komunalnych odpowiada za prawidłowe wykonywanie tych obowiązków. Oznacza to, że przed powołaniem członka rady nadzorczej powinien zweryfikować, czy kandydat spełnia wszystkie ustawowe wymagania.
Kandydat powinien posiadać wyższe wykształcenie, co najmniej pięcioletni okres zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej oraz co najmniej trzyletnie doświadczenie na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych albo wynikające z prowadzenia działalności gospodarczej. Dodatkowo musi spełniać jeden z warunków kwalifikacyjnych określonych w ustawie, np. posiadać odpowiednie uprawnienia zawodowe, stopień naukowy albo ukończone studia MBA spełniające wymagania ustawowe.
Nie oznacza to jednak automatycznie odpowiedzialności karnej.
Aby można było mówić o odpowiedzialności karnej, konieczne byłoby wykazanie, że doszło do realizacji znamion konkretnego przestępstwa określonego w Kodeksie karnym, np. przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego, które spowodowało szkodę dla interesu publicznego lub prywatnego. Sam fakt błędnego powołania członka rady nadzorczej zazwyczaj nie jest wystarczający do przypisania odpowiedzialności karnej.
Znacznie częściej w takich sytuacjach mogą pojawić się konsekwencje nadzorcze, cywilnoprawne lub polityczne, a w szczególnych przypadkach także odpowiedzialność za naruszenie prawa, jeżeli wynika ona z odrębnych przepisów.
Kluczowe będzie ustalenie faktów
Najważniejszą kwestią pozostaje ustalenie, czy osoby powołane do rad nadzorczych Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej i Zakładu Wodociągów i Kanalizacji rzeczywiście spełniały wszystkie wymagania obowiązujące w dniu powołania.
Jeżeli okaże się, że posiadały odpowiednie kwalifikacje lub korzystały z jednego z ustawowych zwolnień, samo powołanie nie budzi zastrzeżeń.
Jeżeli natomiast doszło do powołania osób niespełniających ustawowych warunków, może to rodzić pytania o prawidłowość wykonywania nadzoru właścicielskiego nad gminnymi spółkami oraz o odpowiedzialność osób podejmujących decyzje kadrowe.
Na obecnym etapie ewentualne nieprawidłowości mogą zostać jednoznacznie ocenione dopiero po analizie dokumentów dotyczących kwalifikacji konkretnych członków rad nadzorczych oraz uchwał o ich powołaniu.
Udostępnij Artykuł